Miniatures, Ada Rajszys (NL tekst)

The true life is not reducible to words spoken or written, not by anyone, ever.  The true life takes place when we’re alone,  thinking, feeling, lost in memory, dreamingly self-aware,  the submicroscopic moments.

Don DeLillo, Point Omega

Hoe spreken over kunst? Niet door te definiëren, maar door mogelijkheden aan te wijzen. Kenmerken van kunst en kunstbeleving draaien rond verwondering, meerduidigheid, de creatie van nieuwe betekenissen. Metamorfoses: een gebaar wordt meer dan een gebaar, een klank meer dan een klank, een object meer dan een object.

En als we naar Ada Rajszys’ werk kijken, zien we dat deze gedaanteverwisseling centraal staat. Metamorfoses. Ovidius begon zijn “Metamorfosen” met de zin: “ik wil gaan spreken van gedaanten die in nieuwe werden veranderd”. Het is mooi toepasselijk op het werk van Ada Rajszys. Niets is wat het lijkt, niets lijkt wat het is. Zoals de takken die ze bewerkte en kloonde: een tak werd een spiegel werd een fel object een kostbaar juweel. En het sterke is: er is dikwijls nog meer: de takken werden ook gekloond door er moulages van te maken en die ook te bewerken. Waar was de oorspronkelijke tak heen? Werden het allen, copies incluis, oorspronkelijke takken, of waren ze allen net géén tak meer, maar “gemetamorfoseerd” in iets anders?

In deze reeks “miniaturen” is de idee van metamorfose ook sterk aanwezig. Ada Rajszys gaf als motto voor deze reeks “miniaturen” het volgende mee:

“Memory is often emotional where we always want to capture things and moments.”

Als basis maakt ze hier gebruik van foto’s. Foto’s van zichzelf, vrienden, familie, vakanties, van impressies. Persoonlijke herinneringen, emotioneel beladen voor de fotograaf of de afgebeelde, die voor een buitenstaander voornamelijk weinig beladen, quasi neutrale waarnemingen zijn.

Image

Een eerste stap in de metamorfose is dat Ada Rajszys die foto’s te lijf gaat met verf. Doordacht en intuïtief, intuïtief en doordacht. Eén laag volstaat niet, nee, het gebeurt in meerdere keren, het is een gevecht. Een lijfelijk gevecht met de foto en de materie; de verf die op elkaar reageert, de lagen die zich opstapelen, weggeschraapt worden, vermengd met een andere laag: een gevecht van graven en opbouwen. Een geestelijk gevecht omdat met iedere wijziging de foto eveneens wijzigt; de persoonlijke herinnering het effect ondergaat van het lijfelijk gevecht. Er worden dingen toegevoegd, weggehaald, gemaskeerd, benadrukt, verborgen en benadrukt.

En daarmee komen we bij een tweede stap: die van de metamorfose van het persoonlijke. Niet alleen landschapsfoto’s of architectuurfoto’s worden getransformeerd, maar eveneens persoonlijke echo’s. Het verleden – ooit was de fotograaf bij het tafereel aanwezig, of maakte de afgebeelde er deel van uit – wordt  naar een tijdloos kader getransponeerd, omdat betekenis toegevoegd wordt; betekenis die ontstaat door het filterend effect, door de kleuren, vormen en materialiteit die de foto gaan vergezellen. Herinneringen verbonden aan een bepaalde realiteit winnen aan intensiteit, verbeeldingskracht en suggestie.

Een banale luster wordt een glitterend ensemble dat uit de verhalen van 1001 nachten lijkt te komen. Een ietwat overbelichte foto van een zonnebadende moeder wordt een miniatuurfiguur zwevend in een zee van verbeelding, verbeelding die iedere kijker op een andere manier gaat invullen, verbeelding die zo vrij en open is dat je iedere keer dat je ernaar kijkt een ander totaalbeeld kunt creëren.

De derde eigenschap is die van de intensiteit. Je voelt de kracht van de meerlagigheid, zowel vormelijk als intellectueel, door ernaar te kijken. Het is werk dat energie en kracht uitstraalt, en dat deelt met de kijker. Het is niet enkel werk dat ademt, maar het zucht eveneens, vloekt, jubelt, kreunt en steunt, zingt en lacht. En het luistert naar de ademhaling, verzuchtingen en vreugdekreten van de kijker.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s